Het is eindelijk zomer in Nederland, en de temperaturen stijgen deze week tot bijna-tropische hoogte. Perfect om eens een uitgebreid artikel te maken over de zon, uv-straling en de gevolgen voor je huid.
Als het warm is zijn er mensen die direct de gehele dag in de volle zon gaan zonnebaden. Ze voelen zich prettig en ontspannen, want de zon zorgt voor de aanmaak van vitamine D. Deze hebben we nodig voor onze sterke botten en goede weerstand. Helaas is er ook een nadeel aan de brandende zon, namelijk de UV-straling in het zonlicht. Teveel UV-straling kan schade aan de huid veroorzaken. Dat merk je bijvoorbeeld op korte termijn aan een verbrandde huid. Niet alleen pijnlijk maar ook heel slecht. Op lange termijn merk je dat aan het feit dat je huid snel veroudert, en aan huidkanker.
Nu wil dat natuurlijk niet zeggen dat iedereen die vaak in de zon aanwezig is, huidkanker zal krijgen. Ook als de zon niet schijnt is er UV-straling in de lucht. Je hebt het zelf vast al gemerkt, als je bijvoorbeeld vaak op de fiets zit op buiten sport- wordt je desondanks het feit dat de zon niet altijd aanwezig is, toch bruin.
Er zijn verschillende soorten UltraViolette (UV) straling.
UVC-straling is het sterkste en het meest schadelijke, maar deze bereikt de aarde niet. UVB-stralen zijn de belangrijkste oorzaken van een verbranding, maar ook van de aanmaak van vitamine D. UVA-straling bereikt de aarde, desondanks het feit of de zon schijnt of niet. Bewolking houdt het tegen, maar het is er wel. Deze straling in een hoge dosis zorgt voor huidveroudering en huidkanker.
In Nederland schijnt de zon niet bijster veel en daarom hoef je geen zonnebrand te dragen, denken veel mensen. Niets is minder waar!
- Bij koud weer is er ook sprake van UV straling. Dus die heerlijke winterdag met vorst, maar waarbij de zon schijnt kan er sprake zijn van veel UV-straling. Wintersporters weten dit al, maar wist jij dat als je op een berg staat met je ski’s de UV-straling wel 30% sterker kan zijn dan op zeeniveau? De hagelwitte sneeuw weerkaatst de UV-stralen ook nog eens, een onbeschermde huid kan dan in korte tijd verbranden. Smeren met een hoge factor is dan geen overbodige luxe.
- UV-straling weerkaatst. De UV-straling weerkaatst op muren, zand, water, ijs en sneeuw. Dus ook onder de parasol is smeren met een zonnebrand-product een aanrader. Het is minder heftig dan in de volle zon, maar je kunt nog verbranden.
- Ook achter glas! UV-straling gaat door glas heen. Een autoruit laat bijvoorbeeld 70% UVA straling door.
- Onder water. UV-straling dringt door in helder water, dus als je bijvoorbeeld lekker aan het snorkelen bent kun je behoorlijk verbranden. Draag dan een waterproof zonnebrand, bijvoorbeeld de speciale Lancaster Sun Sport lijn.
- Reactie van de huid. Bepaalde stoffen in de huid kunnen deze gevoeliger maken voor de UV-straling, of in combinatie met de straling zorgen voor jeuk, bultjes of snellere verbranding. Dit noemen ze fototoxisch, deze producten zijn vaak aanwezig in cosmetica zoals dagcreme, oogschaduw, lipstick, deodorant, parfum entzovoort. Maar ook medicatie kan ervoor zorgen dat je sneller verbrand of een nare huidreactie krijgt. Gebruik dus speciale cosmetica voor in de zon en lees de bijsluiter van je medicatie. Bij sommige medicatie moet je uit de zon blijven, neem dit advies dan ook ten harte.
UV-straling kan ook een positief effect hebben op huidaandoeningen zoals acne, psoriasis en sommige soorten eczeem. Het kan echter ook averechts werken! Heb jij een huidaandoening en wil je graag zonnen? Vraag dan advies aan je dermatoloog.
De UV-straling kan ook de afweer van het menselijk lichaam tijdelijk verminderen. Hierdoor krijgen onderdrukte infecties zoals een koortslip een kans, daarom zie je vaak mensen in de zomer of tijdens de wintersport met een koortslip.
Deze term wordt gebruikt om de hoeveelheid UV-straling die het aardoppervlak bereikt aan te duiden. Deze varieert van 1 tot 10.
0 geen zonkracht
1 – 2 vrijwel geen zonkracht
3 – 4 zwakke zonkracht
5 – 6 matige zonkracht
7 – 8 sterke zonkracht
9 – 10 zeer sterke zonkracht
De zonkracht wordt bepaald door verschillende factoren:
- de hoogte van de zon; hoe hoger de zon staat, hoe sterker de zonkracht.
- het jaargetijde; om de zomer is de zonkracht sterker dan in de wintter.
- het tijdstip; de zonkracht is in Nederland het sterkste tussen 12 en 15.
- de plaats op aarde; hoe dichterbij de evenaar, hoe sterker de UV straling. Maar ook hoe hoger in de bergen, hoe sterker de zonkracht.
- de dikte van de bewolking; door een wolkendek komt nauwelijks UV-straling.
- de mate van weerkaatsing; de straling wordt sterker als deze weerkaatst wordt door zand en water (tot 20%), de weerkaatsing via verse sneeuw en ijs is zelfs 80 tot 90% sterker!
- de dikte van de ozonlaag; hoe dunner de ozonlaag, hoe minder UV straling er tegen gehouden wordt en hoe sterker de zonkracht.
Elke huid reageert anders, omdat in elk werelddeel de straling anders is. Daarom kunnen mensen uit de Tropen beter tegen de zon dan ons Nederlanders, bijvoorbeeld. Of iemand bruin wordt, of juist niet – is erfelijk bepaald. Dat veranderd nooit meer, ook niet als je meer of minder in de zon gaat. Ben je eenmaal iemand die niet bruin wordt, dan zal de zon je huid niet bruinen – enkel verbranden.
Huidtype 1 zeer lichte huid, vaak sproeten, rood of lichtblond haar, lichte ogen.
Verbrandt zeer snel, wordt niet bruin.
Huidtype 2 lichte huid, blond haar, lichte ogen.
Verbrandt snel, wordt langzaam bruin.
Huidtype 3 licht getinte huid, donkerblond tot bruin haar, vrij donkere ogen.
Verbrandt niet snel, wordt makkelijk bruin.
Huidtype 4 een van nature getinte huid, donker haar, donkere ogen.
Verbrandt bijna nooit, bruint zeer goed.
Om te berekenen hoe lang je in de zon kunt zijn voordat je verbrandt, heeft KWF een som ontwikkeld.
Huidtype 1: maximale tijd in de zon = 67 minuten : zonkracht.
Huidtype 2: maximale tijd in de zon = 100 minuten : zonkracht.
Huidtype 3: maximale tijd in de zon = 200 minuten : zonkracht.
Huidtype 4: maximale tijd in de zon = 300 minuten : zonkracht.
Ik ben een huidtype 3, en vandaag is de zonkracht 7 in de zon. Dat wil dus zeggen dat ik 200 minuten deel door 7 = 28,6 minuten in de volle zon met een onbeschermde huid voordat ik verbrand.
- Voorkom teveel blootstelling, blijf dus niet uren achtereen in de volle zon zitten.
– Laat je huid wennen aan de zon, als deze dus geen zon gewend is is het verstandig om op te bouwen.
– Smeer je huid royaal in met zonnebrand, en herhaal dit ook!
– Bescherm jezelf: denk aan een zonnehoed, een zonnebril en luchtige maar beschermende kledij.
– Als je gaat zwemmen of hevig transpireert, smeer jezelf dan vaker in!
– Ga niet in de volle zon tussen 12 en 3 s’middags.
– Als je huiduitslag krijgt: vermijd de zon! Ga desnoods naar de huisarts.
– Let op de zonkracht, hoe sterker deze is – hoe eerder je verbrandt.
Een kinderhuid is extra kwetsbaar, omdat de huid constant zichzelf aan het vernieuwen is en natuurlijk omdat deze groeit bij kinderen is het verstandig om kinderen met een hoge factor in te smeren. Doordat de huid dan misschien geen kans heeft om de verbrande huid te herstellen, kunnen kinderen blijvend littekens aan zonneverbranding overhouden. En hoe meer littekens, hoe groter het risico dat het kind later te maken krijgt met huidkanker. Bovendien ontstaan er dan op jonge leeftijd moedervlekken. De kwetsbaarheid neemt af naarmate ze ouder worden, en blijft gevoelig tot ongeveer het vijftiende levensjaar.
- zorg ervoor dat een kind niet verbrandt
– houd kinderen tussen 12 en 3 s’middags uit de zon (tijd voor een dutje misschien?)
– houd kinderen onder de 1 jaar compleet uit de zon.
– laat kinderen niet in hun blote gat of zwemkleding lopen, maar doe ze een tshirt aan en een petje of hoedje op zodat ze beschermd zijn.
– smeer je kind in VOORDAT hij/zij naar buiten gaat zodat het kan intrekken.
– gebruik een hoge beschermingsfactor (kinder-zonnebrand is vaak factor 60)
– herhaal het insmeren
Vergeet ook niet na een dag zonnebaden, de huid in te smeren met after sun!
Iedereen is vast al eens verbrand door de zon. Een lichte verbranding geeft een rode of rood-bruine huid met een lichte zwelling. Een ernstige verbranding zorgt er ook voor dat de huid zeer doet en gaan er veel cellen dood in het huidoppervlak. Hierna gaat de huid vervellen. In de meest extreme gevallen kun je ook last hebben van blaren bij een zonverbranding.
Het rood worden van de huid is een waarschuwings-signaal. Deze roodheid treedt op als de huid op die dag meer UV-straling krijgt dan als zij kan verdragen. Dit is dus een waarschuwing dat je al te lang in de zon zit en als de wiedeweerga eruit moet gaan. Vaak merk je pas aan het eind van de dag dat de huid rood is, dan is het kwaad al geschied. Geef de verbrande huid de tijd om te herstellen, ga dus niet direct de volgende dag weer in de zon zitten.
Wat helpt bij een zonverbrande huid:
- aloë vera, te koop in gelvorm of zelfs het sap van de plant
- yoghurt
- komkommer
- karnemelk
Er zijn honderden verschillende soorten producten op de markt om de huid te beschermen tegen de zon, het is passen en meten welke jij het fijnste vindt. Er zijn wel wat richtlijnen met betrekking tot anti-zonnebrand producten:
- Smeer je in voordat je in de zon gaat, het liefst een half uur.
- Smeer je royaal in!
- Smeer je herhaaldelijk opnieuw in.
- Ook al heb je al een kleurtje, een anti-zonnebrand middel is verstandig.
Zonnebrand crèmes bevatten vetten die uitdroging van de huid voorkomen, een crème is dus vetter dan een lotion/melk en beter voor de huid. Na aankoop is een zonnebrand gemiddeld een jaar, tot 2 jaar houdbaar. Als een zonnebrand al even open is, kan de SPF teruglopen en biedt het product dus niet de bescherming meer dan op de verpakking staat.
Vergeet ook de lippen niet te beschermen met een speciale lipbalm, deze heb je bijvoorbeeld ook al van Kruidvat eigen merk.
Bruin zonder zon, een product wat veel dames gebruiken. Ben je dus bruin (zonder de zon) en ga je de zon in? Vergeet jezelf dan niet in te smeren, aangezien een dergelijk product de huid niet beschermd. Er zijn tegenwoordig ook producten op de markt welke de huid sneller laten bruinen, maar ook deze bevatten geen SPF. Meng ze dus met een normale zonnebrand om de huid te beschermen.
Als je langere tijd in de zon bent, is het verstandig om je hoofd te beschermen tegen de zon. Zet daarom een zonnehoed, of een pet op. Je wilt immers geen zonnesteek oplopen. Vergeet ook je oren en de huid rondom de ogen niet in te smeren met een zonnebrandcrème.
Een zonnesteek, zonneslag of hitteberoerte is een verzamelnaam voor verschijnselen die je kunt oplopen als je te lang in de zon/warmte hebt gezeten met je hoofd en nek. De oorzaak van de meeste zonnesteken is te weinig drinken als je in de zon zit. Je lichaamstemperatuur raakt ontregeld en je gaat je beroerd voelen.
De eerste kenmerken van een zonnesteek zijn duizeligheid, hoofdpijn en/of misselijkheid. Bij een milde zonnesteek is het voldoende om uit de zon te gaan, genoeg te drinken en in een koele ruimte te vertoeven. Ook al is het een milde, voor een jong kind of een oudere persoon kan dit al levensgevaarlijk zijn. Bij een zwaardere zonnesteek heb je buiten de genoemde kenmerken ook last van sufheid, koorts, snelle en oppervlakkige ademhaling en hartslag. Haal de persoon uit de zon, breng deze in een koele ruimte, geef diegene koud drinken (het liefst ORS!) en zorg ervoor dat de temperatuur daalt. Zet diegene bij een ventilator of bedek deze met natte handdoeken.
Een zonnesteek is vrijwel altijd te voorkomen door jezelf te bedekken in de zon en voldoende te drinken.
thanks to KWF voor de informatie!
te gek artikel! Al vind ik die rekensommetjes altijd een beetje link, het is zo makkelijk om te smokkelen 
Ik stap met mijn huidtype 3 altijd met factor 30 de zon in, better safe than sorry 
Wat een lekker uitgebreid en leerzaam artikel!
Wat een mega fijn en interessant artikel Suzanne! Daar staak ik nog ‘s wat van op! 
Ook handig met het mooie weer van deze week!
Handig artikel
Super uitgebreid en fijn artikel! Veel mensen realiseren zich niet hoe schadelijk de zon kan zijn voor je huid! Ik zit tussen huidtype 1 en 2 in en blijf elke zomer heerlijk wit haha. Intereseert me helemaal niet! Liever wit en gezond, dan bruin met huidschade
Ik lig op dit moment in Zandvoort aan zee, ik zal me nog eens insmeren
Heel goed artikel! Duidelijk en uitgebreid, top :-)
